Militairen van de Koninklijke Marechaussee die geweld aanwenden moeten dit via een geweldsmutatie aan de hulpofficier van justitie melden. Uit het ‘Jaarverslag geweldsaanwendingen 2025’ blijkt dat dit vorig jaar 691 keer gebeurde. Dit is meer dan vorige jaren. Fysiek geweld werd in 2025 het meest aangewend.
Een melding leverde meestal het oordeel ‘rechtmatig en professioneel’ op. Slechts enkele keren waren er aanmerkingen. Bijvoorbeeld dat net iets professioneler had kunnen worden opgetreden door niet te dicht bij collega’s pepperspray te gebruiken, eerst extra informatie aan de meldkamer te vragen of door uitgebreider over het aangewende geweld te melden.
Meld- en beoordelingsproces
Het mogen aanwenden van geweld is de meest vergaande bevoegdheid van militairen van de Marechaussee. Het gaat bijvoorbeeld om het gebruik van fysiek geweld, vuurwapen of pepperspray. Vanuit de ‘Ambtsinstructie voor de politie, Koninklijke Marechaussee en andere opsporingsambtenaren’ geldt hiervoor een meld- en beoordelingsproces. Het belangrijkste doel hiervan is – naast het afleggen van verantwoording – om te leren en te verbeteren.
Melden, beoordelen en rapporteren
Het meeste aangewende geweld is fysiek van aard. Dat kan de hulpofficier van justitie meestal zelf toetsen en afdoen. Ander aangewend geweld, zoals het gebruik van een vuurwapen of als letsel is ontstaan, toetst de Commandant Koninklijke Marechaussee. De ‘Adviescommissie Meldingen Geweldsaanwending’ ondersteunt de commandant hierbij. In deze commissie zitten vertegenwoordigers van de Staf, het Opleidings-, Trainings- en Kenniscentrum, het Landelijk Tactisch Commando en een lid van buiten Defensie. Door verschillende expertises te bundelen ontstaat een zorgvuldige en objectieve advisering. Ieder jaar publiceert de Marechaussee over aangewend geweld dat nodig was bij het uitoefenen van opgedragen politietaken.
Geweldsmutaties per categorie
Jaaroverzicht
| Categorie | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
| Fysiek geweld tegen personen | 265 | 289 | 600 | 543 | 641 |
| Fysiek geweld tegen zaken | 4 | 6 | 9 | 5 | 8 |
| Wapenstok | 8 | 26 | 16 | 16 | 10 |
| Pepperspray | 10 | 7 | 11 | 10 | 10 |
| Vuurwapen | 11 | 14 | 19 | 7 | 22 |
| Wapen met niet penetrerende projectielen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Hond | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Stroomstootwapen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Traangas | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Waterwerper | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
In deze tabel wordt het aantal geweldsmutaties per categorie weergegeven vanaf 2021 tot en met het meest recent gepubliceerde jaarverslag.